Ogrzewanie klimatyzacją w 2026 roku coraz częściej pojawia się jako temat poważnych analiz technicznych, a nie jedynie marketingowych porównań. Wynika to przede wszystkim z rosnącej liczby budynków o niskim zapotrzebowaniu na energię, a także z coraz większej dostępności urządzeń typu powietrze–powietrze. Jednocześnie zima 2025/2026 pokazuje, że okresów z temperaturami ujemnymi jest wyraźnie więcej niż w poprzednich, łagodniejszych sezonach, co naturalnie wymusza weryfikację wcześniejszych założeń.
W dobrze zaizolowanych domach wymagania dotyczące mocy grzewczej pozostają ograniczone, jednak czas pracy systemu w mroźnych warunkach wyraźnie się wydłuża. W efekcie sprawność sezonowa (SCOP) zaczyna mieć większe znaczenie niż pojedyncze parametry katalogowe. Dlatego też łatwo przecenić możliwości klimatyzacji, jeżeli ocenę opiera się wyłącznie na danych producentów, a nie na rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych.
W niniejszym artykule ogrzewanie klimatyzacją w 2026 roku zostało ocenione w sposób realistyczny, a więc z uwzględnieniem zimy, w której przez znaczną część sezonu temperatury utrzymują się poniżej zera. Analiza nadal dotyczy dobrze ocieplonych budynków, jednak celowo pomija optymistyczne założenia dotyczące sprawności. Celem nie jest zniechęcanie do tego rozwiązania, lecz pokazanie, gdzie kończą się katalogowe obietnice, a zaczynają rzeczywiste koszty eksploatacji.
Jak działa ogrzewanie klimatyzacją w warunkach zimowych
Zasada pracy i jej konsekwencje
Klimatyzator w trybie grzania pracuje jako pompa ciepła powietrze–powietrze, odbierając energię cieplną z powietrza zewnętrznego. Proces ten zachodzi również przy temperaturach ujemnych, jednak wraz ze spadkiem temperatury maleje ilość dostępnej energii. W praktyce oznacza to wzrost obciążenia sprężarki, a jednocześnie spadek sprawności całego układu.
W zimie z dużą liczbą dni mroźnych urządzenie pracuje przez wiele godzin w trybie ciągłym. Sprężarka rzadko schodzi do niskich obrotów, natomiast cykle odszraniania pojawiają się częściej. Każdy taki cykl chwilowo obniża ilość ciepła dostarczanego do budynku, a jednocześnie zwiększa zużycie energii elektrycznej, co bezpośrednio przekłada się na rachunki.
Brak bufora cieplnego
Ogrzewanie nadmuchowe nie posiada bufora cieplnego w postaci wylewki lub instalacji wodnej. Z tego powodu system reaguje natychmiast na straty ciepła, jednak jednocześnie nie potrafi ich „wygładzić” w czasie. W warunkach długotrwałego mrozu prowadzi to do stabilnej, lecz energochłonnej pracy.
Nie jest to wada konstrukcyjna, lecz konsekwencja sposobu przekazywania ciepła. Zimą ta cecha staje się szczególnie widoczna, zwłaszcza w porównaniu z systemami wodnymi, które mogą akumulować energię cieplną.
Sprawność sezonowa klimatyzacji w zimie 2025/2026
W realnych warunkach zimy 2025/2026 sprawność sezonową klimatyzacji pracującej jako główne źródło ogrzewania należy przyjmować ostrożnie. Przy dużym udziale dni z temperaturami –5 do –10°C SCOP wyraźnie spada w porównaniu z łagodniejszymi sezonami, co ma kluczowe znaczenie dla kosztów eksploatacji.
Dla dobrze dobranych urządzeń typu split lub multisplit realny SCOP mieści się zwykle w przedziale 3,0–3,3. Wartości wyższe są możliwe jedynie wtedy, gdy mroźne okresy są krótkie i przeplatane długimi fazami temperatur dodatnich. Jednak w obecnym sezonie taki scenariusz występuje rzadziej, dlatego przyjęcie zachowawczych wartości jest uzasadnione.
W praktyce oznacza to, że klimatyzacja zimą grzeje wyraźnie efektywniej niż ogrzewanie oporowe, jednak już nie tak spektakularnie, jak sugerują katalogi. Co więcej, przy silnych mrozach chwilowy COP spada często do poziomu 2,0–2,3, a to właśnie te dni najmocniej wpływają na roczne rachunki.
Realistyczna symulacja kosztów ogrzewania domu 120 m²
Do obliczeń przyjęto dobrze ocieplony dom jednorodzinny o powierzchni 120 m², spełniający wymagania WT2021. Zapotrzebowanie na energię użytkową do ogrzewania określono na poziomie około 55 kWh/m²·rok, co w skali roku daje 6 600 kWh energii cieplnej.
Zakładając urealniony SCOP = 3,1, odpowiadający zimie z dużą liczbą dni mroźnych, roczne zużycie energii elektrycznej wynosi około 2 130 kWh. Jest to wartość wyższa niż w bardzo łagodnych sezonach, jednak nadal realistyczna dla nowoczesnego budynku.
Przy cenie energii elektrycznej 1,10–1,30 zł/kWh roczny koszt ogrzewania mieści się w przedziale 2 350–2 770 zł. Co istotne, grudzień, styczeń i luty odpowiadają za największą część tego zużycia, dlatego w chłodniejszych sezonach udział tych miesięcy w bilansie rocznym wyraźnie rośnie.
Porównanie ogrzewania klimatyzacją z pompą ciepła powietrze–woda i ogrzewaniem podłogowym
Różnice w przekazywaniu ciepła
Zarówno ogrzewanie klimatyzacją, jak i pompa ciepła powietrze–woda wykorzystują energię zawartą w powietrzu zewnętrznym. Różnica nie dotyczy więc źródła energii, lecz sposobu jej przekazywania do budynku. Klimatyzacja oddaje ciepło bezpośrednio do powietrza, natomiast pompa powietrze–woda zasila instalację wodną, najczęściej ogrzewanie podłogowe.
Ogrzewanie podłogowe pełni rolę dużego bufora cieplnego, który stabilizuje pracę systemu. Dzięki temu nawet przy chwilowych spadkach mocy grzewczej temperatura w pomieszczeniach zmienia się powoli, co w zimie 2025/2026 wyraźnie poprawia komfort i ogranicza wahania zużycia energii.
Sprawność i komfort
W dobrze zaprojektowanych instalacjach powietrze–woda z podłogówką realny SCOP mieści się zwykle w przedziale 3,5–3,8, nawet w chłodniejszych sezonach. Z kolei dla klimatyzacji, przy dużej liczbie dni z temperaturami poniżej zera, SCOP spada częściej do zakresu 3,0–3,3. Wynika to z wyższej temperatury skraplania oraz częstszych cykli odszraniania.
Istotną różnicą pozostaje komfort cieplny. Ogrzewanie podłogowe zapewnia równomierny rozkład temperatur i brak ruchu powietrza. Klimatyzacja ogrzewa poprzez nawiew, dlatego wymaga starannie zaprojektowanego rozmieszczenia jednostek.
| Kryterium | Klimatyzacja (powietrze–powietrze) | Pompa ciepła powietrze–woda + podłogówka |
|---|---|---|
| Sposób przekazywania ciepła | Nawiew powietrza | Ogrzewanie płaszczyznowe (woda) |
| Bufor cieplny | Brak | Duży (wylewka + instalacja) |
| Realny SCOP – zima 2025/2026 | 3,0–3,3 | 3,5–3,8 |
| COP przy –7 do –10°C | około 2,0–2,4 | około 2,6–3,0 |
| Zachowanie przy długotrwałym mrozie | Spadek sprawności, praca niemal ciągła | Stabilniejsza praca dzięki buforowi |
| Dobowe zużycie energii (mróz) | 30–40 kWh | 22–30 kWh |
| Roczne zużycie energii (dom ~120 m²) | 2 100–2 400 kWh | 1 700–2 000 kWh |
| Roczny koszt ogrzewania (1,10–1,30 zł/kWh) | 2 300–3 100 zł | 1 900–2 600 zł |
| Komfort cieplny | Zależny od nawiewu | Bardzo wysoki, równomierny |
| Komfort akustyczny | Słyszalna praca jednostek | Praktycznie bezgłośna |
| Chłodzenie latem | Tak (standardowo) | Opcjonalnie |
| Ciepła woda użytkowa | Nie | Tak |
| Koszt inwestycyjny | Niski / średni | Wysoki |
| Najlepsze zastosowanie | Dobrze ocieplone domy, niski budżet | Domy całoroczne, wysoki komfort |
Zalety ogrzewania klimatyzacją w dobrze ocieplonych domach
Jedną z kluczowych zalet pozostaje niski koszt inwestycyjny w porównaniu z innymi systemami opartymi na pompach ciepła. Ponieważ brak instalacji hydraulicznej upraszcza projekt, cały proces realizacji przebiega szybciej, a nakłady początkowe są wyraźnie niższe.
System dobrze sprawdza się w budynkach o niskim zapotrzebowaniu na ciepło. Nawet przy spadku sprawności chwilowej całkowite zużycie energii pozostaje umiarkowane, dlatego klimatyzacja nie musi pracować na granicy możliwości przez cały sezon.
Dodatkowo szybka reakcja na zmiany temperatury sprawia, że w okresach przejściowych system osiąga bardzo dobrą efektywność. To właśnie te okresy w istotny sposób poprawiają wynik sezonowy. Co więcej, funkcja chłodzenia zwiększa użyteczność systemu w skali całego roku.
Ograniczenia, które zimą stają się wyraźniejsze
Najważniejszym ograniczeniem ogrzewania klimatyzacją pozostaje wrażliwość na długotrwałe niskie temperatury zewnętrzne. Wraz ze spadkiem temperatury maleje ilość energii dostępnej w powietrzu, dlatego urządzenie musi pracować intensywniej, co obniża jego sprawność. W efekcie koszty ogrzewania rosną szybciej niż w systemach wodnych.
Kolejnym istotnym aspektem jest brak akumulacji ciepła. System powietrzny nie magazynuje energii w wylewce ani w przegrodach budowlanych, dlatego po wyłączeniu urządzeń temperatura w pomieszczeniach spada stosunkowo szybko. Wymaga to bardziej ciągłej pracy systemu, zwłaszcza nocą.
Na komfort użytkowania wpływa również sposób dystrybucji ciepła. Klimatyzacja ogrzewa powietrze, a nie powierzchnie, dlatego rozkład temperatur zależy od kierunku i zasięgu nawiewu. Przy nieprawidłowym rozmieszczeniu jednostek mogą pojawić się strefy niedogrzane, szczególnie w budynkach o złożonym układzie.
Podsumowanie
Ogrzewanie klimatyzacją w 2026 roku, w warunkach chłodnej zimy, pozostaje rozwiązaniem technicznie poprawnym, jednak wymaga realistycznych założeń projektowych. Przy dobrze ocieplonym budynku i urealnionym SCOP na poziomie 3,0–3,3 koszty ogrzewania są przewidywalne, choć wyższe niż w bardzo łagodnych sezonach.
To rozwiązanie ma sens tam, gdzie zapotrzebowanie na ciepło jest niskie, a inwestor akceptuje specyfikę ogrzewania powietrznego. Kluczowe pozostaje jedno: projekt i obliczenia muszą uwzględniać realną pogodę, a nie wyłącznie dane katalogowe.
Tam, gdzie to podejście zostanie zachowane, rozczarowań zwykle nie ma.
